Dlaczego potrzebujemy nowej Konstytucji?

Podstawową wadą obecnej Konstytucji jest to, że w praktyce obywatel nie może dochodzić swych praw powołując się na jej zapisy. Poza praktyką prawników (którzy zakładają, że wystarczającym objaśnieniem praw konstytucyjnych są kodeksy) istnieją obiektywne przyczyny takiego stanu rzeczy: zapisy Konstytucji są ogólnikowe i niejasne. Aby to zmienić i równocześnie uniknąć konieczności ciągłych zmian wraz ze zmieniającymi się warunkami, najlepiej byłoby wydzielić ustawy o randze konstytucyjnej, które mogłyby być zmieniane bez zmiany Konstytucji. Ta zaś powinna zawierać jedynie wymogi stawiane takim ustawom. To jest najważniejsza zmiana jaką zaproponowano w poniższym projekcie.

Przez ostatnie blisko 30 lat znacząco zmieniły się warunki rozwoju społeczeństwa. System wartości uwzględniony wówczas w Konstytucji opisano w sposób ogólnikowy także dlatego, że wydawał się on trudny do realizacji (zapewne więc traktowano te zapisy nie jako wymogi, ale postulaty). Obecnie nie tylko lepiej rozumiemy fundamentalne prawa (zob. próbę systematyki poglądów Jana Pawła II w załączonym komentarzu) ale też potrafimy je przełożyć na reguły organizacji państwa.

Konstytucja z roku 1997 została napisana przez humanistów. Ma to swoje wady i zalety. Do tych pierwszych należy zaliczyć małą dbałość o spójność i racjonalne uzasadnienie zapisów. Niniejszy dokument został sporządzony przez inżyniera i poddany regułom ścisłego myślenia. Każdy z zapisów powinien mieć uzasadnienie w logice całości, odniesieniach do konkretów lub fundamentalnych wartości. To powinno wyeliminować większość sporów konstytucyjnych, które - miejmy nadzieję - staną się nieracjonalne.

Spis treści

1 Preambuła
2 Rozdział I
- 2.1 Prawa i obowiązki podstawowe.
3 Rozdział II.
4 Rozdział III.
5 Rozdział IV.
6 Rozdział V.
7 Rozdział VI.
8 Rozdział VII.
9 Rozdział VIII.

Preambuła

My, Naród Polski - wszyscy obywatele Rzeczypospolitej, zarówno wierzący w Boga będącego źródłem prawdy, sprawiedliwości, dobra i piękna, jak i nie podzielający tej wiary, a te uniwersalne wartości wywodzący z innych źródeł, równi w prawach i w powinnościach wobec dobra wspólnego ustanawiamy Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej jako prawa podstawowe dla naszego państwa.

Propagujemy postawy integrujące: miłości, braterstwa i solidarności i szacunku dla godności człowieka.

Językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski, stanowiący również bazę do translacji przepisów na formalny język Systemu Ochrony Konstytucji o którym mowa w paragrafie 5.3.

Rozdział I

Prawa i obowiązki podstawowe.

1.0. Osobą w rozumieniu niniejszej Konstytucji jest każda istota ludzka od chwili poczęcia do naturalnej śmierci.

1.1. Uznajemy, że każdej osobie przysługują takie same fundamentalne prawa, które są niezbywalne: prawo do życia i poszanowania godności człowieka jako osoby. Prawa te są ważniejsze niż dobro struktur organizacyjnych w jakich funkcjonujemy.

1.2. Ustanawiamy państwo Rzeczpospolita Polska jako republikę dbającą o warunki indywidualnego i społecznego rozwoju swych obywateli.

1.3. Każda osoba przebywająca na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej ma prawo dobrowolnego uczestniczenia we wspólnotach – czyli strukturach zbudowanych w oparciu o zasady troski o dobro wspólne. Dobro wspólne należy rozumieć jako warunki osobistego rozwoju dla wszystkich członków wspólnoty. Uznajemy, że tego typu wspólnotami są przede wszystkim rodziny rozumiane jako trwały związek kobiety i mężczyzny oraz naród. Te wspólnoty są pod ochroną i opieką państwa.

1.4. Uznajemy istnienie hierarchii wartości podstawowych:

Godność osoby jest wartością nieredukowalną. Zabrania się stanowienia prawa, które uzasadnia celowe naruszenie praw fundamentalnych jakiejkolwiek jednostki korzyścią ogółu. Żaden człowiek nie może stanowić wyłącznie środka do osiągnięcia celów państwa lub społeczeństwa.
Szacunek dla prawdy - oznacza bezwzględny nakaz stosowania wyłącznie tych praw i decyzji administracyjnych, które stanowią logiczną, niesprzeczną konsekwencję udowodnionych faktów i praw wyższego rzędu, co podlega weryfikacji przez system o którym mowa w paragrafie 5.3.
Dobro wspólnot – czyli prawo i obowiązek troski o wspólnoty będące pod ochroną i opieką państwa. Z troski o wspólnotę wynika konieczność stanowienia praw strzegących przyjęty system wartości.
Sprawiedliwość, czyli stała i niezmienna wola przyznania każdemu należnych mu praw.
Wolność i tolerancja. Swoboda działania i głoszenia odmiennych poglądów – o ile nie podważa się w ten sposób fundamentalnych wartości chronionych niniejszą Konstytucją.
Swoboda zrzeszania się. Obywatele mają prawo powoływać do życia różne organizacje życia społecznego, które pozwalają na lepsze współdziałanie. Jednak działalność tych organizacji nie może naruszać przyjętego systemu wartości.
Zasada pomocniczości. Oznacza to, że wsparcie działań osób poprzez struktury państwa jest niezbędne dopiero w sytuacji, gdy te osoby nie mogą poradzić sobie samodzielnie. Interwencja państwa następuje wyłącznie po spełnieniu obiektywnych, mierzalnych kryteriów niemożności zaspokojenia potrzeb podstawowych (np. brak dochodu minimalnego, orzeczona trwała niezdolność do pracy), których katalog określa ustawa.
Prawo własności. Poszanowanie prywatnej własności jest podstawą ustroju państwa. Własność ta jednak nie może być gromadzona i utrzymywana z naruszeniem praw innych obywateli.

1.5. Zmiany w prawach podstawowych są możliwe jedynie przy zachowaniu dwukadencyjności z potwierdzeniem w referendum:

Głosowanie inicjujące: Odchodzący parlament uchwala wniosek o zawieszeniu statusu "prawa podstawowego" z określonego zapisu oraz zakres możliwych zmian w następnym parlamencie. Zakres możliwych zmian nie może wykraczać poza obszar wskazanego przepisu i musi być logicznie spójny z pozostałymi prawami podstawowymi. Na tym etapie sam przepis nie ulega zmianie i nadal obowiązuje.
W dniu kolejnych wyborów do parlamentu obywatele otrzymują dodatkową kartę referendalną. Rozstrzygają na niej wyłącznie kwestię formalną: czy zatwierdzają propozycje odchodzącego parlamentu dotyczące konkretnie wskazanego przepisu.
Jeśli naród zagłosuje na "TAK" (i frekwencja przekroczy 60%), nowo wybrany parlament zyskuje swobodę – może zmienić ten przepis w trybie przewidzianym dla niższych aktów prawnych. Jeśli parlament nie przegłosuje zmian, albo naród zagłosuje na "NIE", przepis natychmiast odzyskuje swoją nienaruszalność i nowy parlament nie może go zmienić.

1.6. Państwo ma obowiązek powstrzymywania zła moralnego i fizycznego, z zachowaniem absolutnego szacunku dla każdej osoby. Użycie siły przez aparat państwowy jest legalne wyłącznie w celu powstrzymania naruszeń praw podstawowych i nie może prowadzić do celowego zniszczenia osoby ani traktowania jej podmiotowości jako rzeczy. Zakres użytej siły musi być proporcjonalny do aktualnego zagrożenia i ustaje wraz z jego ustaniem.

1.7. Państwo dąży do absolutnej niesprzeczności prawa. Każdy akt prawny nakładający obowiązki obywatelskie musi posiadać formalne, logiczne uzasadnienie wywiedzione z praw podstawowych, podlegające deterministycznej weryfikacji. Stanowienie praw nie spełniających wymogu rygorystycznej spójności logicznej jest zakazane.